Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), bilimsel olarak etkinliği gösterilmiş, birçok psikiyatrik bozukluk ve geniş bir sorun alanında etkili bir tedavi yaklaşımıdır. Bu terapi yönteminde diğer birçok terapi yönteminden farklı olarak geçmişten çok şimdiki zamana odaklanılır. Kişilik özelliklerinden ziyade kişinin yaşamıyla ilgili görüş ve inançlarıyla çalışılır. Kişilerin bugünün sorunlarından yola çıkarak işe yaramayan yaşam biçimlerini işlevsel yaşam biçimleriyle değiştirmek, yaşamları üzerinde daha fazla kontrol sağlamalarına olanak vermek ve hayatlarının geri kalanında kullanabilecekleri belirli becerileri geliştirmek BDT’nin hedefleridir.
Bilişsel Davranışçı Terapi’de olaylar, düşünceler, duygular, fiziksel belirtiler ve davranışlarla çalışılır. Bu yöntem, bu 5 alanın birbiriyle yakından ilişkili olduğu ve birbirini etkilediği temeline dayanır.
Düşüncelerin, duygu ve davranışlara etki ettiği düşünülür, bu nedenle Bilişsel Davranışçı Terapide size olumsuz etkisi olan düşüncelerin yararlı ve iyi hissettiren düşüncelerle değiştirilmesi hedeflenir. Problemleriniz daha yönetilebilir hale getirilerek, olumsuz düşünce kalıplarınızı değiştirmenize ve duygularınızı hissetme şeklinizi geliştirmenize yardımcı olabilir. Bu süreçte bunları tek başınıza yapabileceğiniz bir noktaya gelmeniz hedeflenir.
Diğer bir çok yöntemde olduğu gibi ilk adım hedef belirlemektir.
-‘Terapi sonunda kendimde ne gibi değişiklikler olmasını istiyorum?’
-‘Özel hayatımda nasıl değişiklikler olmasını istiyorum?’
-‘Hangi şikayetlerim beni rahatsız ediyor ve neleri azaltmak ya da ortadan kaldırmak istiyorum?’
Kendinize sormanız gereken sorulardan bazılarıdır. Hedef belirleme sürecinde terapistinizde sorularıyla size yardımcı olacaktır.
Değerlendirme görüşmelerinden sonra siz ve terapistiniz bu yöntemle çalışmaya karar verirseniz her seansın belirli akışı bulunmaktadır. Örneğin her seansın başında kendinizi nasıl hissettiğiniz sorulacak, O haftanın gündemi belirlenecek ve gündeme eklemek istediğiniz bir şey olup olmadığı sorgulanacaktır. Önceki seans gözden geçirilecek ve bu terapi yönteminden önemli araçlarından olan görev ve ödevlerinizle ilgili konuşulacaktır. Sonrasında gündemdeki konular çalışılacak, seans özetlenecek, geri bildirim alınacaktır. Anlaşılacağı üzere BDT hem danışanın hem de terapistinin oldukça aktif olduğu bir yöntemdir.
Tedavinin sürecinin uzunluğuna terapist ve hasta arasında işbirliği ile karar verilir. Çoğunlukla terapist, ilk seansta belirlediğiniz hedeflere ulaşmanızın ne kadar süreceği konusunda bir veya iki seanstan sonra kaba bir fikre sahip olacaktır. Bazı hastalar için bu süre altı ila sekiz seans olurken bazı hastalarda sorunlar kronikleşmiş ise tedavi süreci daha uzun olabilmektedir. Başlangıçta randevular, 1-2 haftada bir kez planlanır. Hasta kendini daha iyi hissettiğinde ve tedaviyi azaltmaya hazır göründüğünde, terapiyi iki haftada bir, ardından üç haftada bir ve ayda bir olarak sürdürebilir. Destek seansları, terapi bittikten üç, altı ve on iki ay sonra önerilir.
Kaynaklar Prof. Dr. Hakan Türkçapar, Bilişsel Davranışçı Terapi Temel İlkeler ve Uygulama, Epsilon yayınları (2020)
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), bilimsel olarak etkinliği gösterilmiş, birçok psikiyatrik bozukluk ve geniş bir sorun alanında etkili bir tedavi yaklaşımıdır. Bu terapi yönteminde diğer birçok terapi yönteminden farklı olarak geçmişten çok şimdiki zamana odaklanılır. Kişilik özelliklerinden ziyade kişinin yaşamıyla ilgili görüş ve inançlarıyla çalışılır. Kişilerin bugünün sorunlarından yola çıkarak işe yaramayan yaşam biçimlerini işlevsel yaşam biçimleriyle değiştirmek, yaşamları üzerinde daha fazla kontrol sağlamalarına olanak vermek ve hayatlarının geri kalanında kullanabilecekleri belirli becerileri geliştirmek BDT’nin hedefleridir.
Bilişsel Davranışçı Terapi’de olaylar, düşünceler, duygular, fiziksel belirtiler ve davranışlarla çalışılır. Bu yöntem, bu 5 alanın birbiriyle yakından ilişkili olduğu ve birbirini etkilediği temeline dayanır.
Düşüncelerin, duygu ve davranışlara etki ettiği düşünülür, bu nedenle Bilişsel Davranışçı Terapide size olumsuz etkisi olan düşüncelerin yararlı ve iyi hissettiren düşüncelerle değiştirilmesi hedeflenir. Problemleriniz daha yönetilebilir hale getirilerek, olumsuz düşünce kalıplarınızı değiştirmenize ve duygularınızı hissetme şeklinizi geliştirmenize yardımcı olabilir. Bu süreçte bunları tek başınıza yapabileceğiniz bir noktaya gelmeniz hedeflenir.
Diğer bir çok yöntemde olduğu gibi ilk adım hedef belirlemektir.
-‘Terapi sonunda kendimde ne gibi değişiklikler olmasını istiyorum?’
-‘Özel hayatımda nasıl değişiklikler olmasını istiyorum?’
-‘Hangi şikayetlerim beni rahatsız ediyor ve neleri azaltmak ya da ortadan kaldırmak istiyorum?’
Kendinize sormanız gereken sorulardan bazılarıdır. Hedef belirleme sürecinde terapistinizde sorularıyla size yardımcı olacaktır.
Değerlendirme görüşmelerinden sonra siz ve terapistiniz bu yöntemle çalışmaya karar verirseniz her seansın belirli akışı bulunmaktadır. Örneğin her seansın başında kendinizi nasıl hissettiğiniz sorulacak, O haftanın gündemi belirlenecek ve gündeme eklemek istediğiniz bir şey olup olmadığı sorgulanacaktır. Önceki seans gözden geçirilecek ve bu terapi yönteminden önemli araçlarından olan görev ve ödevlerinizle ilgili konuşulacaktır. Sonrasında gündemdeki konular çalışılacak, seans özetlenecek, geri bildirim alınacaktır. Anlaşılacağı üzere BDT hem danışanın hem de terapistinin oldukça aktif olduğu bir yöntemdir.
Tedavinin sürecinin uzunluğuna terapist ve hasta arasında işbirliği ile karar verilir. Çoğunlukla terapist, ilk seansta belirlediğiniz hedeflere ulaşmanızın ne kadar süreceği konusunda bir veya iki seanstan sonra kaba bir fikre sahip olacaktır. Bazı hastalar için bu süre altı ila sekiz seans olurken bazı hastalarda sorunlar kronikleşmiş ise tedavi süreci daha uzun olabilmektedir. Başlangıçta randevular, 1-2 haftada bir kez planlanır. Hasta kendini daha iyi hissettiğinde ve tedaviyi azaltmaya hazır göründüğünde, terapiyi iki haftada bir, ardından üç haftada bir ve ayda bir olarak sürdürebilir. Destek seansları, terapi bittikten üç, altı ve on iki ay sonra önerilir.
Kaynaklar Prof. Dr. Hakan Türkçapar, Bilişsel Davranışçı Terapi Temel İlkeler ve Uygulama, Epsilon yayınları (2020)
Danışınız...