ÖZGÜL FOBİ

ÖZGÜL FOBİ

         Fobi; yılan, kan ya da yükseklik gibi bir nesne, yer, durum, duygu veya hayvana karşı duyulan sıradışı nitelikte korkudur. Birey genelde bu durum ya da nesne karşısındaki aşırı korkusunun farkındadır korkusunu anlamsız, yersiz bulur ancak engelleyemez. Bir fobi çok şiddetli hale gelirse, kişi hayatını korkusuna neden olan şeyden kaçınarak düzenleyebilir ve bu durum işlevselliğinin etkilenmesine neden olabilir.

         Özgül fobiler toplumda sık görülmektedir. Çoğunluğu ilk çocukluk döneminde ortaya çıkmakla birlikte yaş ilerledikçe kendiliğinden düzelebilmektedir. Eğer düzelmiyorsa bu fobinin ömür boyu sürme olasılığı artmaktadır. İleri yaşta özgün fobinin başlaması nadir görülmektedir. Tedaviye başvuruları düşüktür. Bu kişiler ya rastgele başka şikayetle geldiklerinde fark edilir ya da işlevsellikleri çok etkilenmişse tedaviye başvururlar. Özgül fobi oluşumunda genetiğin yanısıra edinilen deneyimler ve çevrenin etkisinin de olduğu gözlenmiştir.

         Özgül fobi grubu içinde sayılabilecek çok çeşitli tipler bulunmakla birlikte en sık görülenler şunlardır: hayvan fobileri, yükseklik korkusu, kan ve yaralanma fobisi, gökgürültüsü ve fırtına korkusu, uçak korkusu, yalnız kalma korkusu, kapalı yer korkusudur.          Özgül fobilerin tedavisi mümkündür ve başarı oranları yüksektir. Bu korkuların tedavisinde ilaçların rolü azdır. Öncelikli tedavi psikoterapidir. Davranışçı tedaviler özgül fobilerde ilk seçenektir. Maruz bırakma (exposure) adı verilen yöntem en yaygın kullanılan davranışçı tekniktir. Başlangıçta sıkıntı ve korku verici olan bu yöntem, hasta korkulan ortamda yeteri kadar süre kalabilirse alışmayla (ve korkunun azalmasıyla) sonuçlanır. Tedaviye istekli olan ve tedavi uyumu iyi olan vakalarda birkaç seansta tama yakın düzelme elde etmek mümkündür. 

         Fobi; yılan, kan ya da yükseklik gibi bir nesne, yer, durum, duygu veya hayvana karşı duyulan sıradışı nitelikte korkudur. Birey genelde bu durum ya da nesne karşısındaki aşırı korkusunun farkındadır korkusunu anlamsız, yersiz bulur ancak engelleyemez. Bir fobi çok şiddetli hale gelirse, kişi hayatını korkusuna neden olan şeyden kaçınarak düzenleyebilir ve bu durum işlevselliğinin etkilenmesine neden olabilir.

         Özgül fobiler toplumda sık görülmektedir. Çoğunluğu ilk çocukluk döneminde ortaya çıkmakla birlikte yaş ilerledikçe kendiliğinden düzelebilmektedir. Eğer düzelmiyorsa bu fobinin ömür boyu sürme olasılığı artmaktadır. İleri yaşta özgün fobinin başlaması nadir görülmektedir. Tedaviye başvuruları düşüktür. Bu kişiler ya rastgele başka şikayetle geldiklerinde fark edilir ya da işlevsellikleri çok etkilenmişse tedaviye başvururlar. Özgül fobi oluşumunda genetiğin yanısıra edinilen deneyimler ve çevrenin etkisinin de olduğu gözlenmiştir.

         Özgül fobi grubu içinde sayılabilecek çok çeşitli tipler bulunmakla birlikte en sık görülenler şunlardır: hayvan fobileri, yükseklik korkusu, kan ve yaralanma fobisi, gökgürültüsü ve fırtına korkusu, uçak korkusu, yalnız kalma korkusu, kapalı yer korkusudur.          Özgül fobilerin tedavisi mümkündür ve başarı oranları yüksektir. Bu korkuların tedavisinde ilaçların rolü azdır. Öncelikli tedavi psikoterapidir. Davranışçı tedaviler özgül fobilerde ilk seçenektir. Maruz bırakma (exposure) adı verilen yöntem en yaygın kullanılan davranışçı tekniktir. Başlangıçta sıkıntı ve korku verici olan bu yöntem, hasta korkulan ortamda yeteri kadar süre kalabilirse alışmayla (ve korkunun azalmasıyla) sonuçlanır. Tedaviye istekli olan ve tedavi uyumu iyi olan vakalarda birkaç seansta tama yakın düzelme elde etmek mümkündür.